Inleiding
Het diafragma. Eén van de belangrijke fotografietermen, maar veelal onbegrepen of onbenut. Waar staat het diafragma voor, hoe vertalen de waarden zich, hoe gebruik je het en... wat kun je er eigenlijk mee?
Het f-getal
Het diafragma van een lens bestaat uit een aantal lamellen waarmee de lensopening kan worden verkleind. Hoe groter de lensopening is, des te lichtgevoeliger de lens is en hoe kleiner de scherptediepte is. Dit resulteert bijvoorbeeld in een scherp portret met een onscherpe achtergrond, wat je krijgt bij volle lensopening (zoals f2.8). Wanneer de lensopening kleiner wordt (bijvoorbeeld f8) heeft dit twee effecten: er komt minder licht binnen, wat resulteert in langere sluitertijden, en de scherptediepte wordt groter. Wil je bij een portret zowel de persoon als de achtergrond scherp hebben, dan moet je dus een zeer kleine lensopening gebruiken (zoals f22). Het begint dus wat verwarrend: een groter getal betekent een kleinere lensopening. Laten we eens kijken hoe dat er in de praktijk uitziet:
Diafragma f2.8 (volle lensopening)
Diafragma f5.6 (de lensopening sluit zich)
Diafragma f22 (de lensopening is op het kleinste punt)
Verklaring
Aan de drie bovenstaande beelden kun je dus zien wat er zich allemaal in de lens afspeelt. Bij volle lensopening komt er het meeste licht naar binnen. De camera krijgt dan het meeste licht en is in staat snelle sluitertijden te halen. Dat verklaart ook direct het verschil tussen f5.6, f4 en f2.8 lenzen. Hoe lager de waarde, des te groter de lensopening en dus des te lichtsterker de lens is. Wanneer je de diafragmawaarde in de P- of A-stand vergroot (bijvoorbeeld naar f8) dan wordt de lensopening kleiner. Het gevolg is dat er minder licht op de sensor valt, wat een langere sluitertijd (of een hogere ISO, otfewel lichtgevoeligheid) tot gevolg heeft. Een kleinere lensopening leidt ook tot een grotere scherptediepte. Oftewel, van voor naar achteren is er meer scherp.